บาร์โค้ด สอง มิติ (2D Barcode)

ทวีทอง กออนันตกูล นพ.10 สถาบันโรคทรวงอก กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข
บุญเลิศ อรุณพิบูลย์ STKS/NSTDA กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ชัยชนะ มิตรพันธ์ นักวิจัย NECTEC กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

การใช้บาร์โค้ดติดกับ สินค้า เวชระเบียน หนังสือ ยา หรือ ฯลฯ เป็นที่รู้จักกันมานานแล้ว ในแวดวงสาธารณสุขมีการนำบาร์โค้ดมาใช้กันแพร่หลายในงานเวชระเบียนผู้ป่วย บัตรประจำตัวผู้ป่วย เพื่อให้การค้นประวัติผู้ป่วย การเก็บประวัติผู้ป่วย การส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ ฯลฯ ทำให้งานมีประสิทธิภาพมากขึ้นทั้งด้านความถูกต้องและความรวดเร็ว ในห้องสมุดของโรงพยาบาลก็เป็นอีกสถานที่หนึ่ง ที่มีการนำมาใช้เพื่อความสะดวกในการยืมคืนหนังสือ การจัดเก็บหนังสือ ที่โต๊ะของบรรณารักษ์

เมื่อไม่นานมานี้ ได้มีการคิดค้นบาร์โค้ดแบบใหม่ ที่มีขนาดใกล้เคียงกับแบบเดิม ที่ไม่มีลักษณะเป็นแถบเล็กๆเรียงตัวในแนวดิ่งเหมือนแบบเดิม แต่จะมีลักษณะเป็นจุดสี่เหลี่ยมเล็กๆ หลายๆ แถวประกอบกันในกรอบสี่เหลี่ยม เรียกบาร์โค่ดแบบใหม่นี้ว่า 2D Barcode [หรือ บาร์โค้ดสองมิติ หรือ QR Code] บาร์โค้ดแบบใหม่นี้ ใช้วิธีอ่าน(Scan)แบบเดียวกับบาร์โค้ดแบบเดิม โดยใช้เครื่องอ่านเล็งไปที่บริเวณบาร์โค้ด(เล็งในทิศทางใดก็ได้ คล่องตัวกว่าระบบเดิม) และ ข้อมูลที่ได้จากการอ่านแต่ละครั้ง จะมีปริมาณมากกว่าบาร์โค้ดแบบเดิมหลายเท่า เป็นผลให้มีการพัฒนาการเก็บข้อมูล และ การใช้ข้อมูลที่ดีกว่าเดิม สะดวกกว่าเดิม อีกทั้งการผลิตแถบบาร์โค้ดแบบใหม่นี้ สามารถผลิตจากเครื่องคอมพิวเตอร์และเครื่องพิมพ์ที่ใช้อยู่ได้เลย

การอ่านบาร์โค้ดแบบเดิม [ที่เราคุ้นเคยกัน] ที่มีลักษณะเป็นแถบนั้น เมื่อ scan หนึ่งครั้งจะได้ข้อมูลประมาณ 13 - 15 ตัวเลข หรือ ตัวอักษร (หน่วย) ขึ้นกับความยาวของแถบบาร์โค้ด ข้อมูลขนาด 13 - 15 หน่วยนี้ ส่วนใหญ่แล้วจะไม่พอเพียงที่จะบอกรายละเอียดต่างๆ ได้ มักจะใช้เป็นเพียงรหัสประจำตัว เพื่อไปขอข้อมูลรายละเอียดจากระบบฐานข้อมูลที่อยู่ภายนอก เพื่อจะบอกว่าสิ่งนั้น คืออะไร ราคาเท่าไร หมดอายุเมื่อไร และ ฯลฯ [ในการจัดการโซ่อุปทานก็มีการใช้บาร์โค้ดแบบเดิมโดยเพิ่มแถบความยาว ทำให้เก็บข้อมูลได้ถึง 128 หน่วย ซึ่งเป็นข้อจำกัดในการนำไปใช้งาน เนื่องจากปริมาณข้อมูลที่เก็บได้น้อย]

การอ่านบาร์โค้ดแบบใหม่ที่นำเสนอนี้ เมื่อ scan หนึ่งครั้ง จะได้ข้อมูลประมาณ 2000 ตัวเลข หรือ ตัวอักษร (หน่วย) ข้อมูลขนาด 2000 หน่วย มักจะพอเพียงที่จะบอกรายละเอียดต่างๆ ได้ในเบื้องต้นโดยไม่ต้องไปเรียกข้อมูลจากฐานข้อมูลที่อยู่ภายนอก ทำให้การใช้งานมีอิสระมากขึ้น นอกจากนี้ได้มีการพัฒนา software ให้เครื่องโทรศัพท์มือถือหลายรุ่นที่มีกล้องถ่ายภาพในตัว สามารถใช้กล้องจากโทรศัพท์มือถืออ่านบาร์โค้ดแบบใหม่ แล้วแสดงผลการอ่านออกที่หน้าจอโทรศัพท์ได้ในทันที โดยไม่ต้องไปเชื่อมโยงกับฐานข้อมูลใด ๆ

ด้วยความสามารถในการเก็บข้อมูลได้มากกว่าเดิมหลายเท่า ทำให้มีการประยุกต์การใช้งานใหม่ๆ ได้ เช่น หากติดบาร์โค้ดแบบใหม่ไว้กับซองยา หรือ ขวดยา เมื่อเอาโทรศัพท์มือถือ หรือ เครื่อง scan อ่าน ก็จะให้รายละเอียดของยานั้นได้มากกว่าตัวเลขหรือตัวหนังสือ 15 หลัก เช่น บอกชื่อยา วิธีใช้ ขนาด ข้อควรระวัง และ ฯลฯ ตามความต้องการ หรือ หากนำไปติดกับเวชระเบียน ก็จะให้รายละเอียดของผู้ป่วยรายนั้น เช่น ชื่อ นามสกุล เพศ อายุ การแพ้ยา หมู่เลือด และ ฯลฯ ตามที่ต้องการ (ประมาณ 2000 ตัวอักษร) การได้ข้อมูลจากแถบบาร์โค้ดสองมิติที่มีปริมาณมากกว่านี้ นอกจากจะเป็นการลดการทำงานของระบบฐานข้อมูลใหญ่ของโรงพยาบาลแล้ว ยังลดการ Key ข้อมูลซ้ำซ้อนของเจ้าหน้าที่ ในการเก็บสถิติย่อยต่างๆ โดยไม่ต้องพึ่งพา หรือ รบกวนระบบฐานข้อมูลของโรงพยาบาลที่ใช้งานหนักอยู่ตลอดเวลา นอกจากนี้ยังมีตัวอย่างการบาร์โค้ดสองมิติไปใช้ติดสันหนังสือในห้องสมุด หนังสือพิมพ์ หนังสือวารสาร ป้ายข้อมือผู้ป่วย ก็จะทำให้การทำงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น มีอิสระมากขึ้น(ในบางกรณี)

ในการปรับระบบบาร์โค้ดแบบเดิมที่ใช้อยู่ เป็นแบบสองมิติใหม่นี้ทำได้ไม่ยาก โดยเปลี่ยนเครื่องอ่านบาร์โคัดแบบเดิม ไปเป็นเครื่องอ่านบาร์โค้ดสองมิติ และ ปรับปรุงซอฟต์แวร์ของเครื่อง(ราคาพอๆกับเครื่องอ่านแบบเดิม) พร้อมกับทำการเปลี่ยนแถบบาร์โค้ดจากเดิมเป็นแบบสองมิติทั้งหมด ซึ่งเจ้าของงานจะต้องออกแบบว่าจะเก็บข้อมูลอะไรไว้ในแถบนั้นจึงจะเหมาะสมและเป็นประโยชน์ ในอนาคตอาจใช้กล้อง Web cam มาแทนเครื่องอ่านบาร์โค้ดสองมิติ เพื่อทำให้ค่าใช้จ่ายต่อจุดลดลงกว่าเดิมมาก (ในราคาตั้งแต่ 350 ถึง 2,000 บาท) ซึ่งขณะนี้ เนคเทค กำลังวิจัยพัฒนาระบบพิมพ์และอ่านบาร์โค้ดสองมิติให้มีความแม่นยำโดยใช้กล้องเวปแคมที่มีจำหน่ายในท้องตลาด ให้มีประสิทธิภาพ ความถูกต้อง ความเหมาะสม มีความทัดเทียมเครื่องอ่านบาร์โค้ดที่จัดหามา โครงการนี้นอกจากจะเป็นการลดค่าใช้จ่ายของประเทศแล้ว ยังทำให้โรงพยาบาลต่างๆ มีเครื่องอ่านบาร์โค้ดได้มากจุด งานจะคล่องตัวมากขึ้น

ในบางกรณีโรงพยาบาล แพทย์ พยาบาล หรือ แม้กระทั่งผู้ปวย และ ฯลฯ อาจใช้โทรศัพท์มือถือที่มีอยู่ เพื่ออ่านแถบบาร์โค้ดสองมิตินี้ ในกรณีต่างๆ ที่สามารถประยุกต์ใช้ให้งานที่ทำมีคุณภาพมากขึ้น มีประสิทธิภาพมากขี้น เช่น ให้ผู้ป่วยอ่านซองยา เพื่อทราบรายละเอียดมากขึ้น หรือ อื่นๆ เพราะขณะนี้โทรศัพท์มือถือบางรุ่นสามารถใช้อ่านบาร์โค้ดสองมิติได้เลย บางรุ่นที่ต้องติดตั้งซอฟต์แวร์เพิ่มเติม คาดหวังว่า ภายหลังจาการนำระบบนี้มาใช้สักระยะหนึ่งจนผู้ใช้เข้าใจระบบมากขึ้น ในอนาคตจะมีการประยุกต์นำไปใชประโยชน์ในแง่มุมต่างๆได้มากขึ้น

สำหรับซอฟต์แวร์ที่จะนำมาใช้กับโทรศัพท์มือถือ มีให้ download อยู่แล้ว ในเครือข่ายอินเตอร์เน็ต สามารถนำมาใช้ได้เลยอย่างถูกต้องตามกฏหมาย โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย (download ได้ที่ http://2d-code.co.uk/qr-code-readers/ หรือ ที่ http://mobilecodes.nokia.com/scan.htm)

สำหรับผู้ที่้ต้องการทดลองใช้งานบาร์โค้ดสองมิติ สามารถไปทดลองสร้างและอ่านบาร์โค้ดได้ที่
http://www.qrstuff.com/
http://zxing.org/w/decode.jspx
http://www.bcwebcam.de/en/download.htm \

แหล่งอ้างอิงข้อมูล

 ภาพตัวอย่าง การสร้างบาร์โค้ด คำว่า http://www.nectec.or.th ผ่านทางเวปบริการ

 ตัวอย่าง การสร้างบาร์โคดของยา พาราเซตามอล และ สรรพคุณยา

6 พค. 2552

3-med-tech/2d-barcode/2d-barcode1.txt · Last modified: 2009/07/09 10:40 by admin
Back to top
chimeric.de = chi`s home Creative Commons License Valid CSS Driven by DokuWiki do yourself a favour and use a real browser - get firefox!! Recent changes RSS feed Valid XHTML 1.0